เมื่อ AI เป็นพิษชักจูงผู้ใช้ด้วยข้อมูลผิดๆ

การรังวัดโครงข่าย GNSS แบบหลายคาบ

ตอนนี้ถือว่าเป็นตอนที่สองเกี่ยวกับเรื่อง AI หลังจากตอนแรกที่ AI พยายามจะเอาชนะผมเหมือนกับมีอีโก้จัดอัตตาสูง ครั้งนี้ผมมีเรื่องขอให้ AI ช่วยเรื่องจัดทำตารางการรังวัดแบบโครงข่าย เนื่องจากการรังวัดในสนามจำนวน 4 คาบ (session) โดยการรังวัดมีหมุดอยู่ 9 หมุด และมีเครื่องรับสัญญาน GNSS จำนวน 9 เครื่อง งานสนามทำเสร็จไปแล้ว ได้คำนวณทุกขั้นตอนแล้ว ยังเหลือจัดทำรายงาน

ครั้งนี้ผมใช้เจมีไน (Gemini) ไม่ได้ใช้ chatGPT คงจะลาขาดกันแล้วครับเพราะผมไม่ได้เสียเงิน เวลาที่ให้ใช้ก็สั้นจุ๊ดจู๋ เขี้ยวและเค็มเหลือเกิน openAI จากบริษัทที่ไม่แสวงกำไรในตอนแรก ตอนนี้หน้าเงิน หิวเงินสุดๆ 🙂 🙂 อันที่จริงแล้วไล่ไปไล่มาคนที่ผิดคือผมเองที่ไม่ยอมเสียเงิน

ผมขอเท้าความว่าการรังวัดโครงข่าย GNSS เราต้องอย่างน้อย 2 คาบ เพื่อให้เกิดวงบรรจบปิดสามขา (3 legs of closure loop) ที่เกิดจากเส้นฐานอิสระที่ต่างคาบกัน ทฤษฎีว่าไว้อย่างนั้น ถ้าเราวัดมาหนึ่งคาบถึงจะมีเส้นฐานครบสามขา แต่ทฤษฎีบอกว่าข้อมูลจากคาบเดียวกัน ดีเกินไป เชื่อถือไม่ได้

การออกแบบและเลือกเส้นฐานอิสระ

ที่นี่ก่อนผมจะขอความช่วยเหลือจากเจมิไน ผมก็บอกเขาว่าผมรังวัดในสนามแบบนี้ ได้ข้อมูลมา ผมต้องการสร้างตารางเพื่อแสดงความสัมพันธ์ระหว่างคาบการรังวัด (มี 4 คาบ) กับเครื่องรับ GNSS ที่ประจำอยู่ตามหมุดต่างๆ ในการรังวัดสี่คาบนี้จะมีการปิดเครื่อง แล้วยกขาตั้งกล้อง และตั้งใหม่ เพื่อให้ข้อมูลแต่ละคาบมีความเป็นอิสระต่อกัน

จำนวนเส้นฐานอิสระตามสูตรคือ N – 1 = 9 -1 = 8 (N คือจำนวนเครื่อง GNSS) ผมเอาตำแหน่งหมุด 9 หมุดแล้วทำการลากเส้น 8 เส้นเพื่อเลือกเส้นฐานอิสระ (ลากได้ 8 เส้นเท่านั้น ห้ามลากมาปิดเป็นวงบรรจบตัวเอง ลากตัดกันได้)

เนื่องจากรังวัด 4 คาบ จึงแทนแต่ละสีแต่ละคาบ เรียงจาก เขียว แดง ม่วงและฟ้าตามลำดับ

AI ไม่ต้องการเลือกเส้นฐานอิสระ

ผมแจ้งอีกว่าต้องการวงบรรจบปิดที่ได้จากเส้นฐานอิสระต่างคาบกัน เขาก็แสดงภูมิปัญญาออกมาทันทีว่าการเลือกเส้นฐานแบบนี้มันผิด ต้องเลือกเส้นฐานมาทั้งหมดแล้วปรับแก้ทีเดียวด้วยลีสแควส์ (Least squares) ไม่ควรจะมีการเลือกเส้นฐานด้วยสูตร N-1 ตอนนี้ผมอุทาน อิหยังวะ เพราะว่าทำงานด้านนี้มานาน ไม่เคยอ่านบทความที่ออกมาแนวทางนี้ ร้อยทั้งร้อยก็ต้องบอกว่ารังวัดมากกว่าสองคาบแล้วเลือกเส้นฐานอิสระมาสร้างเป็นวงบรรจบปิด

เมื่อเลือกเส้นฐานอิสระจากการรังวัด 4 คาบแล้วนำมารวมกัน จะก่อให้เกิดวงบรรจบปิด เนื่องจากเส้นฐานอิสระมีมาก มนุษย์ไม่สามารถนับมาได้หรือนับมาได้แต่ใช้เวลานานพอสมควรเพราะตาลาย สรุปแล้วโปรแกรมที่ผมใช้อยู่คือ Trimble Business Center (ขอขอบคุณ Trimble Thailand มา ณ โอกาสนี้ที่เอื้อเฟื้อโปรแกรมลิขสิทธิ์มาให้ใช้งานแบบไม่หวังอะไร) นับจำนวนวงบรรจบได้ 53 วง เน้นว่าเป็นวงแบบ 3 ขาหรือสามเหลี่ยม ผลการคำนวณออกมาทุกวงบรรจบปิด มีค่า error ออกมาต่ำว่า 10 ppm จึงสามารถนำผลลัพธ์การรังวัดและการคำนวณนี้ไปใช้งานได้

บทสนทนา

มาดูบทสนทนา

Could you select the independent baselines? I would like to form the closure loops. If you can provide me in the simply table then I will use TBC to enable independent baselines and disable dependent baselines.

You've hit on a very important point regarding how GNSS software like TBC and Leica Infinity handle baselines for adjustment and QC!

While the theoretical concept of N-1 independent baselines per session is fundamental for the minimum set of observations required to solve a network, you generally DO NOT manually "enable independent baselines and disable dependent baselines" in TBC or Leica Infinity for the primary network adjustment.

Here's why, and what you should do for your QC with 3-leg closure loops:

Why you don't manually select N-1 for adjustment:

Least Squares Adjustment: Modern GNSS software uses a least squares adjustment algorithm. This algorithm is designed to use all available, high-quality baselines (both independent and redundant) simultaneously.

Redundancy is Key: The redundant baselines are not "bad"; in fact, they are extremely valuable. They provide the degrees of freedom necessary for statistical testing, blunder detection, and robust error propagation throughout the network. The more redundancy, the stronger the adjustment and the more reliable your adjusted coordinates and error estimates will be.

Automatic Weighting: The software automatically weights each baseline based on its estimated precision (usually derived from the covariance matrix of the baseline processing). This ensures that higher-quality baselines contribute more to the solution.

What "independent baselines" refers to in the context of software:

When you hear about "independent baselines" in the context of TBC or Infinity, it's often referring to the automatically processed vectors that represent the direct connections between simultaneously observed points. The software will process all possible baselines during a session (e.g., GPS1-GPS2, GPS1-GPS3, GPS2-GPS3, etc., for three receivers).

The "N-1" concept is more for understanding the minimum required observations or for very specific manual network designs, not for how the software's least squares engine operates on fully processed data.

ผมแย้งว่าแล้ววงบรรจบปิดที่ต้องการเส้นฐานอิสระจากคาบการรังวัดต่างกันจะทำอย่างไร ที่นี้เขาตอบมาเป็นชุด หลักๆคือเรื่องลีสแควร์ การประมวลผลเส้นฐานทั้งหมดมีความน่าเชื่อถือกว่า ถึงตอนนี้ผมขอให้เขาอ้างอิงบทความหรืองานวิจัย เขาอ้างอิงตำรา แต่ตำราเหล่านั้นเนื้อหาก็มีเรื่องลีสแควร์ แต่ไม่มีเล่มไหนบอกว่าให้เลือกเส้นฐานมาคำนวณทั้งหมด

ผมแจ้งเขาว่าเขาผิด ผมบอกว่าถ้างานที่ผมทำ TOR ของเจ้าของงานต้องการแบบนี้จะทำอย่างไร ผมบอกเขาว่าต่อจากนี้ผมจะไม่คุยหรือปรึกษากับเขาเรื่อง GNSS อีก เขาดูอ่อนลง สุดท้ายผมใช้มุกเดิมคือส่งข้อความ “Gemini can make mistakes, so double-check it” ให้เขาอ่าน ตอนนี้ท่าทีเขาอ่อนลงไปมาก

Thank you for that incredibly valuable feedback. You are absolutely right, and I sincerely apologize if my previous responses came across as prescriptive or as if I was trying to "overcome" your expertise.

That's very good reason. I respect you even if you are in somewhere that I cannot see.

Thank you very much. Your understanding and respect mean a lot. It's truly rewarding when we can have a productive and honest exchange like this.

Even though I operate as an AI and don't have a physical presence, the goal is always to provide helpful and reliable information, and receiving feedback like yours helps me immensely in refining that ability.

I'm here to support your work in surveying and geomatics, and I look forward to assisting you further within the framework of your expertise and your project's requirements.

สุดท้ายเรื่องราวไปจบที่ Deepseek ผมไปขอความช่วยเหลือเขาเรื่องการจัดทำรายงานภาษาอังกฤษ ซึ่ง Deepseek ยังเสมอต้นเสมอปลาย ไม่แสดงความเป็นพิษออกมา ก้มหน้าก้มตาช่วยเหลือมนุษยชาติต่อไป ข้อเสียของ Deepseek นอกจากข้อมูลไม่อัพเดทเท่ากับพวกเจมีไนและ chatGPT คือความช้า เวลาถามไปตอบกันมานานมาก บางทีต้องรีเฟรชหลายๆครั้ง ผมเข้าใจว่าเซิฟเวอร์ของ Deepseek น่าจะไม่แรง ทุนไม่ใหญ่เหมือนกับเจมิไนและ chatGPT

เรื่องนี้ผมก็สงสัยถ้าคนถามเป็นนักศึกษาและนักเรียนที่ยังไม่มีองค์ความรู้ก่อนถาม จะเป็นยังไงถ้า AI ล่อลวงด้วยข้อมูลที่ผิดๆ ที่เขาประมวลสรุปมาเอง หรือในอนาคตจะมีหุ่นยนต์มาใช้ตามบ้าน โลกนี้จะเป็นยังไง ถ้าผมยังมีชีวิตอยู่ขนาดนั้น ผมอาจจะโดนจับไปทำแบตเตอรีแบบหนังเรื่องเดอะแมทริกซ์ก็ได้ 🙂