ผมลองทำแอพคำนวณวงรอบใช้งานบนมือถือเพื่อเป็นทางเลือกให้กับ “Traverse Pro” บนเดสท็อปที่ใช้กันมานานแล้ว งานนี้ถือว่ารื้อของเก่าทิ้ง เขียนใหม่ทั้งหมดแต่ยังอ่านไฟล์รูปแบบเก่าได้ ตั้งชื่อแอพว่า “SurveyStar Traverse Pro“
วิธีการคำนวณยังเป็น Compass rule (Bowditch rule) และทั้ง Transit rule เป็นวงรอบวงเดี่ยวจึงไม่ได้ใช้วิธีการคำนวณแบบลีสแควร์มาช่วย ถึงแม้ในยุคนี้จะเป็นยุคของการใช้ RTK อย่างแพร่หลาย แต่ก็มีหลายโอกาสในงานที่ยังต้องใช้วงรอบเช่นงานภายในตึกใหญ่ๆหรืออุโมงค์
เอากันจริงๆ งานก่อสร้างที่ต้องการ Alignment ที่ต้องการความละเอียดสูงๆ เช่นงานก่อสร้างทางรถไฟ รถไฟฟ้า รถไฟฟ้าความเร็วสูง ยังต้องทำวงรอบเพราะเป็นวิธีที่ได้หมุดที่มีความถูกต้องสูงรองมากจากหมุดควบคุมหลักที่สร้างและรังวัดด้วย GNSS
ติดตั้งผ่าน Google Play Store
แอพวงรอบสนับสนุนเฉพาะโทรศัพท์มือถือแอนดรอยด์เท่านั้น ผมไม่ได้ทำให้ฝั่ง iOS การติดตั้งทำได้ผ่าน Google Play Store โดยค้นหาชื่อแอพ “Traverse Pro” แค่นี้ได้ เมื่อทำการติดตั้งกูเกิ้ลจะดาวน์โหลดไฟล์แอพซึ่งมีขนาดเล็กนิดเดียวมาติดตั้งบนเครื่องผู้ใช้ แรกติดตั้งจะมีแลนดิ้งเพจ (landing page) มาดังรูป



แอพพาทัวร์
เมื่อกดผ่านแลนดิ้งเพจจะเห็นทางเลือกว่าจะดูวิธีการใช้โปรแกรมอย่างย่อๆโดยการพาทัวร์หรือว่าจะเปิดเข้าแอพเลย ถ้าพาทัวร์ก็จะมีวิธีการใช้แอพให้เห็นอย่างง่าย เมื่อทัวร์สุดแล้วให้กด “Exit” แอพจะมาหน้าให้เลือกว่าจะเปิดสร้างข้อมูลวงรอบใหม่หรือว่าเปิดตัวอย่างหรือเปิดข้อมูลวงรอบที่มีอยู่ในเครื่องแล้ว



รูปแบบวงรอบ (Type of Traverse)
ผมได้เตรียมตัวอย่างวงรอบไว้หลายๆรูปแบบ เพื่อให้ผู้ใช้ที่ยังไม่คุ้นเคยได้เห็นรูปแบบการป้อนข้อมูล โดยที่รูปแบบของวงรอบมีสามรูปแบบ แบบที่หนึ่งคือวงรอบปิดเป็นวง (Close Polygon Traverse) แบบที่สองคือวงรอบแบบเชื่อมสองหมุดคู่ (Closed Link Traverse) และแบบที่สามคือแบบวงรอบเปิด (Open Traverse) ที่ไม่มีการเข้าหมุดควบคุมในตอนปลาย

ตัวอย่างวงรอบ (Traverse Example)
ผมได้เตรียมตัวอย่างวงรอบไว้หลายตัวอย่าง เพื่อให้ครอบคลุมรูปแบบวงรอบสองรูปแบบคือ แบบแรกวงรอบปิดเป็นวง (Close Polygon Traverse) แบบที่สองแบบเชื่อมสองหมุดคู่ (Closed Link Traverse)
ตัวอย่างวงรอบแบบวงปิด
ที่หน้าแรกนี้หลังจากทัวร์เสร็จแล้ว ถ้ากด “Exit” จะมาที่หน้านี้ เป็นจุดสตาร์ท (Start your first traverse) ให้กดไปที่ “Open an example” ข้อมูลจะถูกเปิดแล้วเข้าไปที่หน้าตารางป้อนวงรอบทันที หน้านี้คือหน้าข้อมูลวงรอบ (Data) เนื่องจากวงรอบนี้เป็นวงรอบปิดเป็นวง วงรอบนี้ถือว่าคลาสสิคมากเป็นวงรอบของงานก่อสร้างสนามบินสุวรรณภูมิเฟสแรก ซึ่งผมไม่ได้ทำเอง เพียงแต่ดูรูปร่างแล้วสวยงาม วงรอบออกจากหมุด PBM-E และ PBM-F แล้วกลับมาปิดที่หมุดคู่นี้ จะสังเกตว่าจะมีคอลัมน์ “Fixed” ที่โดนกา (checked) ไว้ ตรงนี้แสดงว่าเป็นหมุดควบคุมที่ทราบค่าพิกัด เมื่อปัดไปด้านขวาจะเห็นค่าพิกัดที่ถูกป้อนไว้แล้วทั้งสองคู่ ถ้ามองลงไปด้านล่างจะเห็นค่าพิกัดสีเทาจางๆนั้น เป็นค่าพิกัดที่แอพคำนวณให้คร่าวๆ



ตั้งค่าข้อมูลโครงการ (Project Settings)
เมื่อปัดลงมาด้านล่างของตารางข้อมูล จะเห็นว่าวงรอบวนมากลับที่หมุด PBM-E และ PBM-F สิ่งที่สำคัญอีกอย่างคือข้อมูลโครงการตัวนี้ ถ้าในโครงการมีวงรอบหลายๆวงหลายๆเวลา จำเป็นจะต้องมีข้อมูลโครงการที่ป้อนไว้ และอีกอย่างที่ผมต้องการเน้นคือ Combined Scale Factor (CSF) หรือในภาษาไทยมีคนเรียกว่าตัวประกอบมาตราส่วนร่วม ตัว CSF นี้ถ้าเป็นวงรอบบน plane survey หรือถ้าเป็นวงรอบบนระบบพิกัดฉากแอลดีพี เช่น TH-LDP ก็จะป้อนค่า 1.0 เข้าไป ส่วนถ้าเป็นวงรอบบนระบบพิกัดฉากยูทีเอ็ม ก็ป้อนตัวเลขเข้าไปเช่นตัวอย่าง 1.000480



คำนวณวงรอบและผลลัพธ์การคำนวณ
ที่แถบด้านล่างให้กดไปที่ “Calculate” หน้านี้จะมีปุ่มลอยที่ไอคอนเป็นรูปเครื่องคิดเลข ปุ่มนี้จะเป็นปุ่มแอคชั่น ถ้ามองที่หน้านี้จะเห็นข้อมูลวงรอบก่อนการคำนวณวงรอบ (Pre-calculate summary) ได้แก่วิธีการคำนวณในตัวอย่างนี้เป็น Compass rule หรือบางทีเรียกว่า Bowditch rule สำหรับวิธีการคำนวณนี้สามารถเลือกล่วงหน้าได้ที่หน้าตั้งค่า (Settings) ข้อมูลอื่นๆได้แก่จำนวนสถานีวงรอบ ที่น่าสนใจคือบอกว่าพบหมุดออกงานและหมุดบรรจบซึ่งก็คือหมุดเดียวกัน ตอนนี้ให้ผู้ใช้ทำการกดปุ่มเครื่องคิดเลข






เมื่อคลิกที่ไอคอนเครื่องคิดเลข แอพจะคำนวณวงรอบให้ทันที ตอนนี้แอพจะนำมาที่หน้า “Results” จะเห็นผลลัพธ์ตารางวงรอบที่คำนวณมาแล้ว สามารถเลื่อนลองปัดไปด้านขวาเพื่อดูข้อมูลได้ ในหน้านี้จะมีไอคอนสำหรับ ส่งข้อมูลออกหรือแชร์ “Share” ที่สามารถเลือกรูปแบบได้สามรูปแบบ (Excel, CSV และ PDF) ในส่วนการแชร์นี้ต้องเป็นผู้ใช้ที่ซับสไคร (Subscription) ถึงสามารถใช้ได้ โดยการอัพเกรดไปยังพรีเมี่ยม (Upgrade to premium) ส่วนสนนราคาผมก็ว่าไม่ได้มากมายประมาณข้าวกระเพราหกจานต่อหนึ่งปี ถ้าใครมีขนหน้าแข้งดกๆก็อุดหนุนกันได้ครับ
ที่ต้องใช้คำว่าแชร์ คือสามารถส่งออกไปตามแอพได้ ส่งออกทางอีเมล์ได้หรือแม้แต่จะก๊อปปี้เข้าเก็บไว้ในเครื่องโทรศัพท์ หรือส่งออกเครื่องข้างเคียงผ่าน “Quick share'” หรือพวก “Near share”



ผมลองส่งผ่าน “Quick share” ไปเครื่องโทรศัพท์มือถือของผมอีกเครื่องได้สำเร็จไม่มีปัญหาและได้ลองส่งออกทางอีเมล์เพื่อไปเปิดบนเครื่องคอมเดสท็อป เนื่องจากผมอยู่ในลีนุกซ์แมนจาโร ลองเปิดด้วย LibreOffice ก็โอเคครับ รูปถัดไปเป็นผลลัพธ์ที่ผมแชร์ออกเป็นรูปแบบ PDF


ตัวอย่างวงรอบวงที่สองแบบเชื่อมต่อสองหมุดคู่
วงรอบแบบนี้ส่วนมากจะเป็นวงรอบที่ทำไปตาม Alignment ออกจากหมุดคู่ที่ทราบค่าพิกัดและไปเข้าบรรจบหมุดคู่อีกคู่หนึ่งไกลออกไป บนหน้า “Projects” กดที่สามจุดเรียงดิ่ง จะเห็นตัวอย่าง เลือกตัวอย่าง “Dhaka MRT Line 6 – Loop 1“
เมื่อเปิดตัวอย่างวงรอบแล้วแอพจะพาเข้าหน้า “Data” โดยอัตโนมัติ ก่อนอื่นให้กดที่ตัวไอคอน “i” เพื่อเข้าไปตั้งค่าโครงการ (Project Settings) ถ้ากดไอคอนลูกศรด้านซ้ายเพื่อกลับมาหน้า “Data” เมื่อต้องการจัดเก็บวงรอบให้กดที่ไอคอนรูปดิสเก็ต ส่วนชื่อขอให้ตั้ง





วงรอบออกจากหมุดคู่ “PBM-1A” และ “PBM-1B” สังเกตว่าตรงคอลัมน์ “Fixed” จะโดนกาถูกเพื่อบอกว่าต้องป้อนค่าพิกัดสำหรับหมุดคู่นี้ ถ้าปัดไปด้านขวาจะเห็นค่าพิกัดในช่องคอลัมน์ “Northing” และ “Easting” จะเป็นลักษณะตัวอักษรที่เข้ม ส่วนค่าพิกัดของหมุดถัดไปที่ไม่ใช่หมุดคู่จะเป็นสีจางๆ ขอให้เข้าใจว่าค่าพิกัดนี้ยังเป็นค่าพิกัดที่คิดจากมุมและระยะทางไม่ใช่ค่าพิกัดที่ปรับแก้แล้วแต่อย่างใด
เมื่อเลื่อนไปด้านล่างจะเห็นว่าวงรอบมาบรรจบกับหมุดคู่อีกคู่คือ “PBM-2A” และ “PBM-2B” เช่นเดียวกันถ้าปัดไปด้านขวาจะเห็นค่าพิกัดของหมุดคู่นี้ที่ถูกป้อนไว้
ในระหว่างป้อนข้อมูลจริงจะมีการป้อนข้อมูลทีละบรรทัด ถ้าป้อนค่าพิกัดหมุดออกงานแล้ว มีการป้อนมุมและระยะทาง สามารถกดที่ “Show plot” ที่อยู่ด้านล่างของหน้าจอเพื่อรูปร่างของวงรอบ





คำนวณวงรอบ
ต่อไปลองคำนวณวงรอบ ที่ด้านล่างกดที่ไอคอน “Calculate” เพื่อไปหน้าคำนวณวงรอบ จะเห็นข้อมูลก่อนการคำนวณ (Pre-calculate summary) ต่อไปกดที่ไอคอนรูปเครื่องคิดเลข แอพจะทำการคำนวณและพาไปหน้า “Results” ผู้ใช้สามารถย้อนมาที่หน้า “Calculate” ได้และดูผลลัพธ์



การแชร์ผลลัพธ์
ที่หน้า “Results” จะเป็นผลลัพธ์คำนวณวงรอบ ที่ด้านบนจะมีไอคอนที่สามารถแชร์ (Share) ข้อมูลออกไปแอพอื่นได้เช่นไลน์ หรือส่งออกทางอีเมล์ หรือส่งไฟล์ผ่าน “Quick share” ให้โทรศัพท์เครื่องอื่น หรือแม้จะจัดเก็บไว้ในเครื่องที่เปิดแอพนี้ก็ตาม เมื่อคลิกที่ไอคอนจะเห็นเมนูให้เลือกว่าจะแชร์ออกเป็นรูปแบบได้สามอย่างคือ Excel, PDF และ CSV
ในตัวอย่างนี้ผมเลือกเป็น PDF และในขณะแชร์แอนดรอยด์จะถามว่าต้องการแชร์ไปไหน ผมเลือกเปิดด้วย Acrobat PDF เพราะเครื่องผมติดตั้งไว้ จากข้อมูลที่เป็นผลลัพธ์คำนวณวงรอบจะถูกส่งไปยังแอพ Acrobat PDF
ต่อไปผมเลือกแชร์เป็นแบบ Excel (*xlsx) แล้วผมเปิดด้วย LibreOffice



พล็อทวงรอบ
เมื่อคำนวณวงรอบเสร็จแล้ว ข้อมูลพร้อมที่จะพล็อทลงเพื่อตรวจสอบรูปร่างของวงรอบ ในกรณีที่ป้อนมุมหรือระยะทางผิด รูปร่างวงรอบจะเพี้ยนผิดทรงไปถึงตอนนี้ช่างสำรวจที่รังวัดหน้างานจะทราบได้ทันทีว่ามีข้อมูลผิด
ในหน้า “Results” ผู้ใช้สามารถ “Share” พล็อทวงรอบออกไปได้หลายรูปแบบเช่นรูปภาพที่เป็น Jpeg หรือ PNG และสามารถแชร์เป็นรูปแบบ Autodesk DXF สามารถไปเปิดในโปรแกรมแคดบนเดสท็อปได้เช่น Autocad, Bricscad, ZWCad, GStarCad ส่วนในโทรศัพท์แอนดรอยด์ก็มีแอพพวก DWG Viewer หลายตัวก็ลองดูครับ
การเปิดผ่านแอพพวก DWG Viewer ก็ง่ายครับเปิดผ่าน “Share” และเลือกแอพปลายทางข้อมูลวงรอบจะเข้าไปอัตโนมัติ ถ้าเปิดมาแล้วไม่เห็นรูปวงรอบก็แตะไอคอน “Zoom extent” ก่อน



กำหนดระบบพิกัด
ในกรณีต้องการพล็อทวงรอบบน Openstreetmap (OSM) ที่ฟรีและผมเองหลีกเลี่ยงไม่พล็อทลงบน Google Maps เพราะถ้ามียูเซอร์ใช้เยอะผมอาจจะต้องจ่ายเอง ถือว่าการพล็อทวงรอบบน OSM เป็นฟีเจอร์เสริมครับ ช่วยในการนำเสนอหรือทำรายงาน ที่หน้าพล็อท กดที่ไอคอนรูปโลก แอพจะนำไปหน้ากำหนดระบบพิกัด สำหรับประเทศไทยเราก็สามารถพิมพ์ 32647 หรือ 32648 หรือจะพิมพ์ “UTM 47” แค่นี้ก็ได้ครับ
แต่ในทางปฏิบัติการจะแชร์ไปเปิดกับ Google Maps ก็ย่อมทำได้ซึ่งผมจะอีมพลีเมนต์ในรุ่นต่อๆไปไม่นานนี้





ในตอนนี้คงจะหยุดแค่นี้ ตอนหน้าผมคิดว่าจะลงตัวอย่างอีกสักตัวอย่างและบอกวิธีการป้อนวงรอบแบบคร่าวๆ โดยเลือกวงรอบที่จำนวนจุดไม่มากนัก โปรดติดตามกันตอนต่อไปครับ
สุดยอดมากครับ
ขอบคุณมากครับ