ก้าวที่ใกล้กับโปรแกรมเขียนรูปตัดตามขวาง XSection Plot รุ่นใหม่

ก้าวที่ผ่านมา

• ผ่านมาครึ่งปีกว่าแล้วก็ยังไม่เสร็จตามสัญญา แต่โปรแกรมก็คืบหน้าไปพอสมควรครับ ขอเท้าถึงความหลังหน่อยว่าโปรแกรมรุ่นเดิมเขียนด้วย VB ที่นับอายุอานามแล้วจะใกล้ๆ 20 ปีเข้าไปแล้ว ผมนำโปรแกรมมาพัฒนาใหม่ด้วยของฟรีดีมีคุณภาพ Python3 + Qt5 แรกก็ตะกุกตะกักพอสมควรเนื่องจากยังใหม่กับ Python และเป็นครั้งแรกที่ใช้  Qt สำหรับ Python ที่ว่ากันว่าเรียนง่ายเขียนง่าย แต่สำหรับผมที่เขียนด้วยภาษาอื่นมานมนานก็ต้องบอกว่า Python มีสไตล์ของตัวเอง ที่สั้น กระชับ ฉับไวที่คาดไม่ถึงเลยก็หลายๆอย่าง แต่ด้วยความที่สมองคิดแบบภาษาอื่นมานาน พอมาลอง Python ก็ยอมรับว่าตอนใหม่ๆไปอย่างฝืด Learning Curve  ชันไปนิดสำหรับผม แต่ผ่านไปปีกว่าๆ สไตล์ของ Python เริ่มเข้าหัว ทุกสิ่งทุกอย่างจะลื่นไหลออกมาเอง ลองมาดูว่าโปรแกรมสามารถทำอะไรได้บ้างเมื่อเทียบกับรุ่นเก่าที่พัฒนาด้วย VB 6

1) ป้อนและแก้ไขข้อมูลโครงการ (Project Information)

• ก็ยังเหมือนเดิมครับ ที่ข้อมูลของรูปตัดจะต้องมีข้อมูลโครงการเป็นตัวกำกับว่า งานอะไร ใครเป็นเจ้าของงาน ผู้รับจ้างเป็นใคร ช่วงวันและเวลา ข้อมูลนี้จะถูกเขียนเข้าไปในไฟล์ข้อมูลตามปกติ ตอนนี้ในส่วนติดต่อผู้ใช้ ผมออกแบบเป็นภาษาอังกฤษทั้งหมด ภาษาไทยจะมีรุ่นจริงที่ออกมาภายหลัง

• บางครั้งผู้ใชอาจต้อง Titleblock เป็นภาษาไทย ในส่วนรูปแบบ Titleblock ที่ออกแบบไว้ในโปรแกรมเป็นภาษาอังกฤษ ถ้าจะใช้ภาษาไทยต้องมาป้อนคำเทียบกับภาษาอังกฤษเอง หรือจะใช้ที่ผมใส่ไว้เป็น default ก็ได้

2) ตั้งขนาดกระดาษ (Page Setup)

• การเขียนรูปตัดตามขวางเป็นงานจัดทำแผนที่ อันดับแรกต้องกำหนดขนาดกระดาษก่อน บางครั้งขนาดกระดาษขึ้นอยู่กับข้อกำหนดของเจ้าของงาน ในโปรแกรมนี้สามารถตั้งขนาดกระดาษได้ แต่จำกัดเฉพาะขนาดกระดาษที่เป็น ISO และก็เสริมขนาดกระดาษที่กำหนดโดยผู้ใช้

3) ตั้งค่ารูปตัดตามขวาง (Section Settings)

• การตั้งค่ารูปตัดตามขวางเช่นการตั้งมาตราส่วนทางราบ (Horizontal scale) และมาตราส่วนทางดิ่ง (Vertical scale) ให้เหมาะสมหรือตามแต่เจ้าของงานจะกำหนด อย่างอื่นได้แก่ ตั้งจำนวนทศนิยมตัวเลข รูปแบบของเส้นกริด

• รูปแบบตัวเลขค่าระดับ และระยะทาง offset เลือกตั้งได้ 3 รูปแบบ

• รูปแบบค่าระดับข้างตารางกริด สามารถตั้งตัวอักษรเป็นตัวย่อนำหน้าเพื่อระบุว่าเป็นค่าระดับที่ใช้อ้างอิงกับหลักฐานทางดิ่ง (Datum) อะไรเช่น รทก (MSL) หรือไม่ก็ LAT (Low Astronomical Tide) หรือบางครั้ง CD (Chart Datum)

• ตั้งค่าระดับของกริดเส้นบนสุด บางครั้งรูปตัดของงานอาจจะสูงๆต่ำๆ ไม่เท่ากัน ตัวเลขนี้สามารถตั้งค่าเหมาะสมให้ได้ เพื่อให้สามารถแสดงเส้น Existing ground และ Typical section ได้พอดีไม่หลุดด้านบนหรือด้านล่าง เพื่อไม่ให้ผู้ใช้ต้องลองผิดลองถูก สามารถให้โปรแกรมทำให้แบบ Auto แล้วค่อยมาปรับด้วยมืออีกเล็กน้อย

4) การจัดรูปตัดตามขวางบนกระดาษ (Page Layout)

• โมดูลตัวนี้เพิ่งเขียนเสร็จสดๆร้อนๆ การจัดรูปตัดบนกระดาษ โดยที่ผู้ใช้เพียงแต่บอกว่าต้องการรูปตัดในแนวราบ (คอลัมน์) และในแนวดิ่ง (แถว) เท่าไหร่ โปรแกรมก็จะจัดให้ตามต้องการ แต่ที่สำคัญคือความกว้างของรูปตัดจะขึ้นอยู่กับลักษณะงานด้วย เช่นงานถนนอาจความกว้างรูปตัดอาจจะ 100 เมตร ก็แบ่งไปข้างซ้าย 5o เมตร ข้างขวา 50 เมตร ในทางดิ่งก็เหมือนกันสามารถตั้งความสูงในแนวดิ่งได้เช่นกัน นอกจากนี้ระยะระหว่างเส้นกริดในแนวราบและแนวนอนก็ยังสามารถตั้งได้ เช่นบางงานอาจต้องการระยะความห่างเส้นกริดทางราบ 5 เมตร หรือ 10 เมตร ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับมาตราส่วนด้วย และความสวยงาม เส้นกริดไม่ถี่มากดูแล้วสบายตา

• หรือในบางกรณีรูปตัดไม่เต็มหน้า โปรแกรมก็จัดให้ได้

• บางครั้งผู้ใช้กำหนดระยะห่างไปข้างซ้ายและข้างขวามากเกินและสุดท้ายรูปตัดทับกัน โปรแกรมก็แจ้งเตือนให้ทราบ

สิ่งที่ต้องทำต่อ

1) แสดงรูปตัด (Section Viewer)

• การแสดงรูปตัดให้ผู้ใช้ได้ดูก่อนเป็นสิ่งที่สำคัญมาก เพราะผู้ใช้จะได้ทราบว่ารูปตัดที่ออกมานั้นหน้าตาเป็นอย่างไร มีส่วนไหนต้องแก้ไขไหม ในส่วนนี้คาดว่าใช้เวลาเขียนโปรแกรมอีกพอสมควร ด้านล่างเป็น Section Viewer ของโปรแกรมรุ่นเก่า เอามาใส่ให้เห็นว่า ที่ออกมาจะประมาณนี้

2) เขียนไฟล์รูปตัดรูปแบบ DXF

• ส่วนนี้เป็นส่วนที่สำคัญมาก เพราะผู้ใช้ต้องการผลงานในรูปแผนที่แสดงรูปตัดตามขวาง ที่สามารถนำไปเปิดด้วยโปรแกรมด้าน CAD อื่นๆได้เช่น Autocad, Microstation เพื่อสามารถนำไปแก้ไขจนเป็นแผนที่รูปตัดที่พร้อมจะส่งงาน ในส่วนนี้ผมคาดว่าคงใช้เวลาในการโปรแกรมมิ่งไม่มากนัก

ก่อนจากกัน

• สำหรับ Python + Qt เป็นจัดเป็นคู่หู ที่ทรงประสิทธิภาพมาก เป็น Cross-platform ผมใช้ Eclipse ผ่านปลั๊กอิน Pydev เป็นสภาวะแวดล้อมในการพัฒนาโปรแกรม การดีบักหาข้อผิดพลาดของโปรแกรม เนื่องจากคำสั่ง print  ของ Python เก่งมากก็ใช้คำสั่ง print นี้ครับสะดวก รวดเร็ว
• เมื่อนำไปพัฒนาบน Ubuntu Gnome ก็ออกมาดังที่เห็น

• หรือนำไปพัฒนาบนแมค ที่ติดเรื่อง font จากปัญหาสระลอย จนต้องมาบังคับฟอนต์ ตามที่อ.จักรนันท์แนะนำ ก็แก้ปัญหานี้ไปได้

• พบกันใหม่ครับ