พม่าในมุมมองเสี้ยวหนึ่งของชีวิต

การเลือกตั้งในพม่า

• จากที่ผมได้เข้าไปทำงานในพม่าประมาณ 3 ปีกว่าเข้าๆออกๆ บางครั้งก็อยู่นานหลายๆเดือนได้พบได้เห็นวิถีชีวิตของคนพม่าจากสายตาโดยตรง เห็นบ้านเห็นเมืองพม่าที่ว่ากันว่าล้าหลังด้านความเจริญเมื่อเทียบกับเมืองไทยอยู่เป็น 40 – 50 ปีนั้น ถึงแม้ 3 ปีระยะเวลาจะไม่ยาวนานนักก็ตาม แต่หลังจากเลือกตั้งในวันที่ 7 พย. 53 ที่ผ่านมาได้รับฟังข่าวบางครั้งบางตอนที่ดูเหมือนจะโจมตีเรื่องเลือกตั้งในพม่า จนบางครั้งการโจมตีดูเหมือนจะคลาดเคลื่อนและเกินจริงไปบ้างก็ตามที

เจดีย์ชเวกอง 2 (อุปปตะสันติ) ในเมืองเนปิดอ

• ผมฟังข่าววิทยุวันที่ 8 พย. 53 ตอนเช้าดำเนินการโดยผู้จัดชื่อดังรายงานหนึ่งกล่าวถึงเรื่องการเลือกตั้ง ในตอนหนึ่งระบุว่าเจดีย์ชเวดากอง 2 หรือที่เรียกว่าเจดีย์อุปปตะสันตินั้นผู้นำรัฐบาลทหารพม่าสร้างไว้เป็นเจดีย์ประจำตัว สร้างขึ้นเพื่อข่มเจดีย์ชเวดากองที่กรุงย่างกุ้งอะไรประมาณนั้น ผมฟังแล้วจะโจมตีเรื่องการเลือกตั้งก็ว่ากันไป แต่เมื่อมาพาดพิงถึงเจดีย์ผมในฐานะชาวพุทธก็ขอคัดค้านบ้างตามสมควร ผมมีโอกาสได้ไปนมัสการเจดีย์นี้ก่อนการเลือกตั้งไม่นานนัก ตอนแรกไม่ได้นึกอะไรมากนักเพราะเคยไปนมัสการพระมหาเจดีย์ชเวดากองอยู่ก่อนแล้ว แต่พอไปถึงเป็นเวลาย่ำค่ำแล้ว เจดีย์ตั้งอยู่บนเนินดิน ขึ้นลิฟท์ไปประมาณ 3 ชั้นน่าจะได้ออกจากลิฟท์เป็นทางเดินประมาณ 50 กว่าเมตร มองเห็นเจดีย์สวยงามมาก ประดับประดาไฟได้อย่างพอดิบพอดี รอบๆเจดีย์ก็เหมือนเจดีย์ชเวดากองคือ ตั้งพระพุทธรูปประจำวันให้ผู้คนได้กราบไหว้ หรือจะเดินชมทัศนารอบๆเจดีย์ไปอย่างไม่รีบร้อน

ความสูงของเจดีย์

• ความสูงของเจดีย์อุปปตะสันตินั้นเตี้ยกว่าเจดีย์ชเวดากองประมาณ 1 ฟุต ผมคิดว่าเป็นความจงใจของผู้สร้าง เพราะพระเจดีย์ชเวดากองนั้นอยู่คู่บ้านคู่เมืองพม่ามานาน ใครเล่าจะคิดสร้างเจดีย์ขึ้นมาใหม่แล้วเพื่อเทียบรัศมีพระมหาเจดีย์ชเวดากอง

ศรัทธาในพระศาสนาอย่างล้ำลีก

• ถ้าใครได้ไปเที่ยวพม่าอาจจะพบคนพม่านั่งเจริญภาวนาสวดมนต์หน้าเจดีย์เป็นชั่วโมง ผมเคยถามคนพม่าหลายๆคนว่าเชื่อเรื่องเวรกรรม ชาติก่อนและชาติหน้าไหม คำตอบที่ได้นั้นเชื่อในเรื่องบุญกรรมและการเวียนว่ายตายเกิด ถ้าไม่เชื่อเรื่องนี้แล้วเป็นอันตรายมากคือคนจะทำอะไรก็ได้ ทั้งดีและชั่วในชาตินี้โดยไม่ต้องห่วงเรื่องเวรกรรมเลย

เนปิดอ (Nay Pyi Taw) เมืองหลวงแห่งใหม่

• ช่วงที่ผมไปเมืองเนปิดอ ยังเห็นงานก่อสร้างเมืองหลวงที่เร่งวันและคืนอย่างไม่หยุดหย่อน ทั้งที่เมืองหลวงใหม่นี้ก่อสร้างมาหลายปีแล้ว ตามคำร่ำลือว่าทางรัฐบาลพม่าย้ายเมืองหลวงเพราะต้องการพื้นที่ด้านยุทธศาสตร์ จะอย่างไรก็ตามเท่าที่เห็นด้วยสายตาผมนั้น ณ ที่แห่งใหม่นั้นการวางผังเมืองบนพื้นที่ 7000 ตารางกิโลเมตรนั้น ผมเห็นด้วยกับนักข่าวของอินเดียท่านหนึ่งที่ไปเยือน ณ ที่นี่ว่าไม่ใช่เด่นเรื่องรถถังและเรือปืนแต่เป็นเรื่องของ Geometry และ Cartography

ย่างกุ้งเมืองหลวงเก่า

• ย้อนกลับมายังย่างกุ้ง (Yangon) เมืองหลวงเก่า นั้นผมมีโอกาสไปมาหลายเที่ยว เมืองหลวงเก่านี้เป็นเพียงเมืองไม่กี่เมืองเช่น พุกาม (Bagan), มัณฑะเลย์ (Mandalay) และ หงสาวดี ที่เปิดให้นักท่องเที่ยวได้ไปเยี่ยมชมความงามกัน ในย่างกุ้งมีเจดีย์ที่สำคัญอยู่หลายแห่งซึ่งผมได้ไปไม่กี่แห่งเช่น เจดีย์ชเวดากอง, เจดีย์พระตาหวาน, เจดีย์ซูเลย์ และเจดีย์โบทาทาว สำหรับพระมหาเจดีย์ชเวดากองนั้น ผมว่ามีคนไทยหลายๆคนได้ไปนมัสการกัน ความงดงามวิจิตรบรรจง ความอลังการนั้นคงเหนือคำบรรยายใดๆ ถ้าให้ดีต้องมีไกด์นำเที่ยวบรรยายด้วย หรือหาเอาไกด์พม่าตรงนั้นที่พูดไทยได้ก็มี

เมืองมะริดและทวายดินแดนไทยแต่โบราณ

• ทวายและมะริดเป็นหัวเมืองด้านใต้ของพม่า ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นของไทยมาก่อนก่อนจะเสียให้อังกฤษตอนร. 5 ทวายกับมะริดเป็นเมืองที่ผมเข้าไปได้บ่อย สองเมืองนี้ต้องบอกไว้ก่อนว่าไม่อนุญาตนักท่องเที่ยวเข้าไปได้ พม่านี้ไม่เหมือนเมืองไทย ค่ำไหนสามารถไปอาศัยวัดหรือคนรู้จักนอนได้ แต่ที่นี่คนรู้จะไม่ทำกันเพราะจะทำให้เจ้าอาวาสหรือเจ้าของบ้านเดิือดร้อน ทวายมีเจดีย์ที่สำคัญอยู่หลายเจดีย์ แต่ผมตอนนี้บุญยังไม่ถึงอยู่ใกล้แต่ไม่มีโอกาสได้ไปกราบเลย แต่ยังดีมีโอกาสได้ไปนมัสการรอยพระพุทธบาททั้งสองรอยคือรอยเท้าซ้ายและรอยเท้าขวา ซึ่งจะไม่มีในหนังสือนำเที่ยวใดๆ (เ้พราะไม่ให้นักท่องเที่ยวมากันอยู่แล้ว)

รอยพระพุทธบาทที่ทวาย

• มาดูรอยเท้าขวาก่อนอยู่ห่างจากเมืองทวายไปพอสมควร ความจริงด้วยระยะทางนั้นไม่ไกลเท่าไหร่แต่การเดินทางยากลำบาก (หนึ่งชั่วโมงใช้รถ 4 wheels ดีๆไปได้ซัก 15 กม. ก็เก่งแล้ว) รอยพระพุทธบาทอยู่บนเนินเขา ถ้าขึ้นไปมองกลับมาที่ตัวเมืองทวายจะเห็นเมืองได้ชัดเจน

• ไกลออกไปจากที่รอยพระพุทธบาทขวาประมาณ 1 ชั่วโมงกว่าจะเป็นรอยพระพุทธบาทซ้าย

ความเป็นอยู่ของผู้คนชนบททวายและมะริด

• ผมพบกับคนพม่าที่นี่หลายๆคนที่เคยไปทำงานเมืองไทย บางคนกลับมาตั้งตัวเปิดร้านขายของดูพอมีฐานะ ส่วนใหญ่จะประทับใจเมืองไทย และมีความรู้สึกว่ารักเมืองไทยและคนไทยมาก ผมเองในภูมิภาคนี้ก็ไปทำงานมาเกือบหมดตั้งแต่ ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย มาเลเซีย สิงคโปร์ กัมพูชา ลาว และพม่า ทัศนคติที่พวกเขามองคนไทย ดูจะย่ำแย่ที่สุดในสายตาคนกัมพูชาและคนลาว มันคงช่วยไม่ได้เพราะบาดแผลสงครามที่อเมริกามาสร้างไว้เกินกว่าจะเยียวยากันได้ง่ายๆ สำหรับที่พม่าก็ต่่างออกไปเราเรียนประวัติศาสตร์สอนให้ไม่ไว้วางใจพม่า แต่กับคนพม่าระดับชาวบ้าน ไม่ได้รับการปลูกฝังเรื่องเหล่านี้เลย สำหรับคนไทยแล้วที่ไหนก็ได้ที่พม่าจะพบเห็นแต่ความเป็นมิตร
• ความเป็นอยู่ที่มะริดทวายยังพึ่งเกษตรกรรมกันมาก หลักๆคือปลูกข้าว บนที่สูงเนินเขาจะเห็นปลูกมะม่วงหิมพานต์กันมาก ทางด้านใต้เช่นที่มะริดจะปลูกยางพารา แต่ไม่ใช่ชาวบ้านเป็นบริษัทฯมาสัมปทานปลูกกันมากกว่า ที่มะริดนั้นมีธุรกิจด้านประมงที่ค่อนข้างใหญ่ทีเดียว คนพม่าส่วนใหญ่อาจจะไม่ค่อยมีเงิน แต่มีกินครับ

แมวขาวและแมวดำ

• ถึงแม้ผลการเลือกตั้งชองพม่าจะออกมาเป็นแบบใดก็ตาม ผมก็ยังเห็นด้าน positive ครั้งนี้ ผมมีลูกน้องเป็นคนพม่าเชื้อสายกะเหรี่ยง เขาไปทำบัตรประชาชนก่อนการเลือกตั้งไม่กี่วัน ซึ่งก่อนหน้านี้แทบเป็นไปไม่ได้คือต้องใช้เงินและใช้เวลารอนานมาก แต่ครั้งนี้เขาใช้เวลาอยู่ประมาณอาทิตย์กว่าก็ได้บัตรมาแล้ว ก็ยังเห็นสัญญาณดีๆของการเลือกตั้งครั้งนี้
  

• วาทะของเติ้งเสี่ยวผิงที่ว่า “แมวขาวหรือแมวดำ ขอให้จับหนูได้ก็เป็นพอ” เป็นวลีของผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์จีนได้กล่าวไว้ตอนที่จะนำจีนแบบคอมมิวนิสต์เข้าสู่เส้นทางทุนนิยม จนถึงปัจจุบันปรัชญาการสร้างชาติของจีนที่เน้นให้คนทำมาหากินและขยันขันแข็ง ถือครองสินทรัพย์ได้ ไม่ว่าจะเป็นฝ่ายซ้ายหรือขวา จนปัจจุบันจีนได้ทะยานเ็ป็นมหาอำนาจแห่งใหม่ ปัจจุบันจีนพยายามนำปรัชญาขงจื๊อกลับเข้ามาใช้อีกครั้งเพื่อเป็นตัวถ่วงดุลย์กับพิษของทุนนิยมเพื่อแก้ปัญหาด้านสังคม ก็มาดูว่าหลังการเลือกตั้งของพม่าจะเป็นแมวดำหรือแมวขาว จะจับหนูกินได้หรือปล่าว